"Dezämbernäbu" - Eine Weihnachtsgeschichte

Die Emmentaler Schriftstellerin Ilse Vögeli aus Grosshöchstetten erzählt eine Weihnachtsgeschichte. Auf Berndeutsch.

Hinger ihm chlepft ds Fabriggtor i ds Schloss. Da stiit
er wider dusse, schwabelig, usicher uf de Bii, der blau
Brief ir Hang. Ds dritte Mau innert zäche Jahr. U gäng
wäg em Glyche. Me hig weniger Ufträg, d Wirtschafts -
krise syg tschuud, het ihm der Chef gsiit.

Warum de
grad ig, warum bin i gäng der Erscht, wo mues gah? Di
Frag het er em Chef nid gsteut, der Hueber, er wiis es
ja, er wiis es nume z guet. Wi mängisch het ihm der
Soziauarbiiter scho zuegredt, mit ihm z Bode gsteut,
ihm ds Mösch putzt. U der mönschefründlech Chef vo
der Firma isch bereit gsy, s no inisch z probiere mit
ihm. De isch es de ume es Zytli ordeli ggange. Aber
äbe nume es Zytli, u de isch er wider stercher u
stercher worde, der Gluscht, stercher aus Vatter
Huebers Wiue. Eh, nume es Bierli nach em Fürabe.
Aber es isch äbe nid bi däm iinte Bierli bblibe. Es het
grad inisch mängs drus ggä, u de sy der Wy u der
Schnaps cho, scho vor em Zmorge.
Grau hanget ihm der Dezämbernäbu bis vor d Füess u
ufründlech luege ne di troschtlose Gripp vo de Büüm
im Fabrigghof verschwummen aa. Nass tropfets ihm
vom Vordachtruuf i Äcke. Es isch Vormittag, haubi
eufi: «Nei, hii chan i nid, eso chan i myr Frou nid unger
d Uuge cho, ig, miserable Schwechling. I darf mi
nümme ziige i myr Familie, nie meh.» Er tschirgget
dür ds nasse Luub, stüüret em Bahnhof zue u löst es
Biliee uf Brienz. «I See gahn i, dert, won er am
tüüfschte isch, u de het das Eländ es Änd.
Der Hueber stieret mit läärem Blick zum Wage -
fäischter uus i di graui, trüebi Landschaft. Es het bis
jetz no nid möge schneie. Syner Gedanke sy wyt wägg.
Ja, denn vor zweiedryssg Jahr isch ds Läbe schön u
luschtig gsy. Es iigets Outo, e guete Verträtterposchte,
e liebi Frou, viu Fründe, viu ungerwägs. U mängs
schöns Feschtli! Iis Ching um ds angere isch
aagstange. Er het du müesse Steu wächsle, Unzue -
verlässigkiit isch ihm vorgworfe worde. Am Aabe isch
es meischtens spät gsy, wen er isch hii cho, aber nid
wäg der Arbiit, d Ching sy meischtens scho im Bett u
versorget. D Frou isch gäng bedrückter worde u är
gäng aggressiver. Ja, er het se sogar gschlage, wäg ere
Bagatäue. Si het nie öppis gsiit, si hets trage u
gwärchet u d Ching ufzoge u gschwige. Du isch du das
mit em Outounfau passiert im Suff, d Veruntröijig im
Gschäft, abhocke, der Fahruswys abgä. Der Soziau -
arbiiter het ihm nachhär ghuuffe, e nöiji Arbiit z
sueche. Ir Fabrigg a ds Band het me ne gno. Er het
wider chönne schaffe, isch frei gsy, het chönne e Lohn
hiibringe.

 
D Ching sy iis um ds angere usgfloge, hi säuber
Familie gründet. U si hättes jetz chönne schön ha, är u
sy Frou.

 
So sy em Hueber d Gedanke dür e Chopf ggange u der
Zug isch dür ne chaute graue Wintertag Brienz zue
tschäderet.

 
Er isch em Seeufer na glüffe, dür Gstrüpp, düürs Luub
u Dräck, dür e Waud, uf ene Feusvorsprung u het es
Plätzli gsuecht, won er de dry wöu, wes fyschter syg. Z
Brienz im Wartsaau het er uf d Fyschteri gwartet, es
söu ne de niemer gseh u ne zrügg haa. Er schrybt en
Abschiidsbrief, tuet d Uswyse u der Husschlüssu
derzue u gheit ne i nächscht Briefchaschte, für sy Frou.
Es giit gäg de haubi sächse. Der Hueber stuunet es
Loch i Bode im öde, lääre Wartsaau. Läär? Eh nei, er
isch ja gar nid läär. Uf der änere Syte hocket e Bueb u
luegt ne aa. Wenn isch de dä yche cho? I ha gar nüt
gmerkt, däicht der Vatter Hueber.

 
«Wartet Dihr o uf e Zug, für uf Interlake z fahre?»,
fragt ne dä Fisu. Der Hueber siit nüt, luegt chuum uuf,
brüetet wyter. – «I darf drum hinech zu Grossätti u
Grossmüeti ga übernachte.» – Grossätti? Hueber luegt
uuf, zu däm Ching übere u luegts lang, lang aa… Isch
das nid der Peter, üse Peter, mys Grossching? Nei, das
cha nid sy. Aber er het genau di glyche blonde Haar, di
blaue Uuge u d Brüue. Ja, der Peter, sys Grossching,
der Eutischt, won är doch so stouz isch uf ihn. Was
würd dä däiche vo sym Grossvatter, wen er wüssti, was
dä vor het? Der Peter, e so ne flotte Bueb, söu e
Säubscht mörder zum Grossvatter ha? – «Wüssit’er, i
darf drum morn am Morge früech mit em Grossätti i
Waud ga houze», fahrt der Bueb vis-à- vis wyter mit
Verzeue, «u de blyben i grad i de Ferie bis zur
Wienachte. Oh, i fröie mi.» Plötzlech passiert öppis i
Huebersch Hirni, öppis fat angersch aafa tigge. Er
gseht vor sym innere Uug e Maa, e Frou u ds Ching ir
Chrippe im Stau u drüber der Stärn. Dä han i sit Jahre
vergässe. Dä isch es, wo mer chönnt zum Dräck us
häuffe. I mues mit däm rede. «Dihr, der Zug fahrt y,
chömet dihr o?» Der Bueb nimmt sys Ruckseckli u giit
der Türe zue. Der Vatter Hueber stiit langsam uuf u
trappet, wi vo re unsichtbare Macht gfüert, däm Ching
nache i Zug, wo ne hiizue gäge Interlake füert.
D Liechter vo de Dörfer hi glitzeret u sech im See
gspieglet wi Wienachtsstärne, u lysli het es aafa schneie.

Die Geschichte erschien im Buch "E Nacht z Venedig"; lebhafte und anschauliche Erzählungen vom Dorf, dem Alltagsleben, den Freuden und Sorgen der damaligen Zeit. Die Autorin schildert in ihrer Oberemmentaler-Mundart ihren engen Bezug zu ihren Vorfahren. Längst vergangenes Brauchtum wie etwa in der Erzählung um die «Chranzmontere» taucht wieder auf. Erlebnisse von ihrem Aufenthalt im Paris der Fünfzigerjahre gibt sie mit schalkhaftem Augenzwinkern wider. Nicht alle Geschichten sind herzig und schön, auch eine unvergessliche, Furcht einflössende Nacht in Venedig können wir miterleben. Autorin: Ilse Vögeli, Grosshöchstetten, CHF 25.–,  110 Seiten, Mit schwarzweiss Aufnahmen, Berndeutsch, ISBN 978-3-906033-71-6, Weber Verlag Thun/Gwatt.


Wir wünschen allen frohe, gesegnete Weihnachtstage und einen guten Start ins Jahr 2013.

Text und Bilder: Verena Zürcher & Weber Verlag

comments powered by Disqus